Economie zonder verborgen impact (Babette Porcelijn)

We proberen al jaren duurzamer te leven. Minder vliegen, minder vlees, bewuster consumeren. Maar wat als dat niet genoeg is?

Wat als het probleem niet alleen zit in ons gedrag… maar in het systeem zelf?

In deze aflevering van de Positieve Impact Podcast spreken Sandy en Pam met Babette Porcelijn, auteur van De trias economica – economie zonder verborgen impact.

Waarom blijven klimaatverandering, ongelijkheid en verlies van biodiversiteit toenemen — ondanks alle goede bedoelingen? En hoe ziet een economie eruit die wél werkt voor mens, natuur en toekomstige generaties?

We leven alsof we 3,6 aardbollen hebben

Volgens Babette is er iets fundamenteel mis.

We leven alsof we 3,6 aardes tot onze beschikking hebben. Terwijl we er maar één hebben.

Dat zie je terug in harde cijfers:

• de helft van de oorspronkelijke bossen is verdwenen
• biodiversiteit neemt wereldwijd sterk af
• grondstoffen raken uitgeput

En het grootste deel van die impact… zien we niet.

“Nog voordat producten bij ons zijn, hebben ze al heel veel impact veroorzaakt, en dat zien we niet.”

Wat is verborgen impact?

Veel schade aan mens en natuur ontstaat in productieketens aan de andere kant van de wereld.

Denk aan:

• grondstoffenwinning
• productie in lagelonenlanden
• transport over de hele wereld

Als consument zie je alleen het eindproduct. Niet de schade die eraan voorafging.

Dat noemt Babette “verborgen impact”.

En dat leidt tot een belangrijk inzicht: we sturen het systeem wél aan, maar zonder te zien wat we veroorzaken

Ligt het probleem bij ons gedrag?

We krijgen vaak te horen dat verandering begint bij de consument.

Maar volgens Babette is dat maar een deel van het verhaal.

“Als we de oorzaak niet aanpakken, blijven we dweilen terwijl de kraan open staat.”

Veel duurzame initiatieven lopen namelijk vast. Niet omdat ze niet goed zijn — maar omdat ze niet passen binnen het huidige economische systeem.

🏛️ Wat is de Trias Economica?

De kern van Babette’s boek is een nieuw idee: de Trias Economica.

Een systeem geïnspireerd op de scheiding der machten (Trias Politica), maar dan toegepast op de economie.

👉 Simpel gezegd: scheid economische macht, zodat het systeem eerlijker en duurzamer wordt

Hoe werkt dat?

Volgens Babette zijn er drie belangrijke machten in de economie:

• overheid (regels en wetten)
• financiële sector (geld en investeringen)
• bedrijven (productie en handel)

Het probleem? Deze drie zitten nu te veel verweven met elkaar. En juist daar ontstaan problemen zoals:

• lobby en belangenverstrengeling
• focus op winst in plaats van waarde
• beslissingen zonder inspraak van mensen die schade ervaren

Waarom we niet betalen voor de echte kosten

Een van de belangrijkste inzichten uit deze aflevering: we betalen niet voor de echte impact van onze keuzes

Dat betekent:

• vervuilende producten zijn vaak goedkoop
• duurzame alternatieven lijken duur

Maar volgens Babette klopt dat beeld niet.

“Als je verborgen kosten meeneemt, blijkt de economie helemaal niet te groeien, maar te krimpen.”

De oplossing: eerlijke prijzen

Wat zou er gebeuren als we wél betalen voor de echte impact?

Dan draait de logica om:

• vervuiling wordt duur
• duurzaamheid wordt vanzelf de goedkoopste keuze

Dit principe heet true pricing.

Van winst naar waarde

In de huidige economie draait alles om winstmaximalisatie.

Maar volgens Babette zou het anders moeten: niet waarde onttrekken, maar waarde toevoegen

“Geld moet een middel zijn, geen doel.”

Wat verandert er dan?

• betere producten (geen geplande veroudering)
• minder verspilling
• meer focus op lange termijn

Meer stemmen in de economie

Een belangrijk onderdeel van de Trias Economica: mensen en partijen die impact ervaren krijgen een stem

Dat betekent:

• niet alleen aandeelhouders beslissen
• maar ook werknemers, omwonenden en andere stakeholders

Zelfs natuur en toekomstige generaties worden meegenomen in besluitvorming.

Wat kun jij zelf doen?

Hoewel dit systeem groot is, kun je wel degelijk bijdragen.

Volgens Babette kun je beginnen met:

1. Stap uit de rat race

• minder consumeren
• bewuster kiezen wat je nodig hebt

2. Kijk naar je werk

• draag je bij aan het huidige systeem?
• kun je ergens bijsturen?

3. Ga experimenteren

• denk aan stakeholdergesprekken binnen bedrijven

4. Gebruik je stem

• volg en steun initiatieven die systeemverandering stimuleren

Wat kun je hiervan meenemen?

Of je nu ondernemer bent, professional of gewoon nieuwsgierig:

• de grootste impact zit vaak in systemen, niet alleen in gedrag
• verborgen impact speelt een veel grotere rol dan we denken
• economische spelregels bepalen wat “loont” en wat niet
• echte verandering vraagt om systeemverandering
• jij hebt meer invloed dan je denkt

Belangrijkste inzicht uit deze aflevering

De economie zoals we die nu kennen… werkt niet voor iedereen.

Niet voor de natuur.
Niet voor de toekomst.
En uiteindelijk ook niet voor ons.

Maar dat betekent ook:

👉 we kunnen het anders organiseren

En volgens Babette ligt daar de echte kans.