We horen het al jaren: waterstof is de toekomst. Maar de afgelopen tijd lijkt het ineens een stuk stiller geworden rondom waterstof. Is de hype voorbij? Of staan we juist aan de vooravond van een doorbraak?
In deze aflevering van de Positieve Impact Podcast spreken Sandy en Pam met Frank Mietes, medeoprichter van Alles over Waterstof.
Wat is waterstof precies? Waarom wordt het gezien als een belangrijke schakel in de energietransitie? En welke rol kan het spelen naast elektrificatie, batterijen en duurzame energie?
💧 Wat is waterstof eigenlijk?
Waterstof is geen energiebron, maar een energiedrager.
Dat betekent dat je energie kunt opslaan in waterstof en die energie later weer kunt gebruiken.
Volgens Frank zit daar precies de kracht van waterstof:
- het kan worden geproduceerd uit water
- het kan op grote schaal worden opgeslagen
- het kan later weer worden omgezet in elektriciteit of warmte
- bij gebruik komt geen COâ‚‚ vrij
Waterstof wordt daarom vaak gezien als een mogelijke oplossing voor een van de grootste uitdagingen van duurzame energie: opslag.
Want wat doe je met een overschot aan zonne- en windenergie in de zomer? En hoe gebruik je die energie weer in de winter?
De verschillende kleuren waterstofÂ
Niet alle waterstof is duurzaam. Dat is misschien wel een van de belangrijkste inzichten uit deze aflevering.
Grijze waterstof
- Wordt gemaakt uit aardgas.
- Hierbij komt COâ‚‚ vrij.
- Momenteel is ongeveer 99% van de waterstof die in Nederland wordt gebruikt nog steeds grijze waterstof.
Blauwe waterstof
- Wordt eveneens gemaakt uit aardgas, maar de vrijgekomen COâ‚‚ wordt afgevangen en opgeslagen.
- Daardoor is de klimaatimpact kleiner.
Groene waterstof
- Wordt geproduceerd uit water met behulp van duurzame elektriciteit, bijvoorbeeld uit wind- of zonne-energie.
- Hierbij komt geen COâ‚‚ vrij.
- Dit wordt gezien als de meest duurzame vorm van waterstof.
Witte waterstof
- Waterstof die van nature in de bodem voorkomt.
- Onder meer in Frankrijk, België en Canada wordt onderzocht of deze vorm economisch winbaar is.
Waterstof versus elektrificatie
Jarenlang leek het alsof er een strijd gaande was.
Wordt het elektrisch?
Of wordt het waterstof?
Volgens Frank is dat de verkeerde vraag. De echte vraag is: Welke oplossing werkt het beste voor welke toepassing?
Elektrificatie is volgens hem vaak de meest efficiënte keuze. Bij auto's, fietsen, warmtepompen en veel andere toepassingen werkt elektriciteit uitstekend. Maar niet overal. Daar lopen we tegen grenzen aan zoals:
- netcongestie
- beperkte opslagcapaciteit van batterijen
- grondstoffenschaarste
- laadtijden
- gewicht van accu's
Waterstof kan juist op die plekken een belangrijke aanvulling zijn.
Waar wordt waterstof vandaag al gebruikt?
Veel mensen denken dat waterstof toekomstmuziek is. Maar Nederland behoort nu al tot de grootste gebruikers van waterstof in Europa.
Waterstof wordt onder andere gebruikt voor:
- kunstmestproductie
- raffinage van brandstoffen
- productie van duurzame vliegtuigbrandstoffen (SAF)
- chemische industrie
Daarnaast zien we steeds meer toepassingen ontstaan in:
- vrachtvervoer
- bouwplaatsen
- openbaar vervoer
- scheepvaart
- luchtvaart
Waarom batterijen niet altijd voldoende zijn
Een interessant punt uit de aflevering gaat over de bouwsector. Steeds meer bouwplaatsen moeten emissievrij werken. Elektrische machines lijken daarvoor een logische oplossing. Maar in de praktijk ontstaan uitdagingen. Een elektrische kraan of graafmachine kan soms slechts enkele uren draaien voordat deze moet worden opgeladen. Op een bouwplaats zonder zware stroomaansluiting levert dat problemen op. Waterstofaggregaten en waterstofmachines bieden dan een alternatief.
Daardoor ontstaat een belangrijk inzicht:
Het gaat niet alleen om efficiëntie. Het gaat ook om effectiviteit. Of zoals Frank zegt:
"Als batterijen werken, moet je batterijen gebruiken. Maar waar dat niet kan, kan waterstof de missing link zijn."
Waarom waterstof interessant kan zijn voor zwaar transport
Voor personenauto's lijkt elektrisch voorlopig de winnaar. Maar voor vrachtwagens ligt dat anders. Een waterstofvrachtwagen kan:
- binnen 10 tot 15 minuten tanken
- een bereik hebben van 700 tot 1.200 kilometer
- functioneren zonder zware laadinfra
- worden ingezet voor internationaal transport
Juist voor lange afstanden wordt waterstof daarom gezien als een kansrijke oplossing. Ook in China en Duitsland wordt hier volop op ingezet.
Kunnen we straks vliegen op waterstof?
Misschien verrassend: De technologie bestaat al.
Waterstof wordt vandaag al gebruikt voor de productie van duurzame vliegtuigbrandstoffen (SAF). Daarnaast werken onder meer Airbus en Rolls-Royce aan vliegtuigen die rechtstreeks op waterstof vliegen. Volgens Frank ligt de grootste uitdaging niet bij de motoren.
De uitdaging zit vooral in:
- productie van voldoende groene waterstof
- infrastructuur
- schaalvergroting
Wat kunnen we leren van China?
China investeert op grote schaal in waterstof.
Daar spelen twee belangrijke redenen:
- Minder afhankelijk worden van buitenlandse energie.
- Luchtvervuiling terugdringen in grote steden.
Volgens Frank moeten we in Europa opletten dat we niet dezelfde fout maken als bij zonnepanelen en batterijen. Als productie en innovatie volledig naar China verschuiven, ontstaat opnieuw een sterke afhankelijkheid.
Voor Nederland liggen juist kansen in:
- de Rotterdamse haven
- import van groene waterstof
- bestaande gasinfrastructuur
- distributie naar de rest van Europa
Is waterstof de toekomst?
Het eerlijke antwoord uit deze aflevering: Ja én nee. Waterstof gaat waarschijnlijk niet alles vervangen. Maar dat hoeft ook niet. Volgens Frank moeten we stoppen met denken in "of-of".
Niet:
- waterstof óf elektrisch
- batterijen óf waterstof
Maar:
- batterijen waar dat logisch is
- waterstof waar batterijen tekortschieten
- andere duurzame oplossingen waar die beter passen
De energietransitie vraagt niet om één wondermiddel. Ze vraagt om een slimme combinatie van oplossingen.
💡 Wat kun je hiervan meenemen?
Of je nu ondernemer bent, beleidsmaker of gewoon nieuwsgierig naar duurzame energie:
- waterstof is geen nieuwe technologie
- we gebruiken het nu al veel meer dan de meeste mensen denken
- niet alle waterstof is duurzaam
- groene waterstof kan een belangrijke rol spelen in de energietransitie
- waterstof en elektrificatie versterken elkaar vaker dan dat ze concurreren
🧠Belangrijkste inzicht uit deze aflevering
Waterstof is niet de heilige graal van de energietransitie.
Maar op plekken waar batterijen, elektriciteitsnetten en infrastructuur tegen hun grenzen aanlopen, kan waterstof precies de schakel zijn die nog ontbreekt.
